Kemik İliği Nakli Nedir?
12.07.2024Kemik iliği nakli, hasar görmüş kemik iliğinin yerine sağlıklı bir donörden alınan kemik iliğinin nakledilmesi işlemidir, özellikle lösemi, lenfoma, aplastik anemi, bazı immün yetmezlikler ve bazı genetik hastalıklar gibi çeşitli hematolojik ve onkolojik hastalıkların tedavisinde kullanılır.
Kemik İliği Nakli Nasıl Yapılır?
Sağlıklı kemik iliği hücrelerinin hastaya verilmesi sürecidir. Bu işlem, hastalıklı veya hasar görmüş kemik iliğinin yerine sağlıklı bir kemik iliği sağlamak amacıyla yapılır.
Genel sağlık durumu uygun hastalarda donörden toplanan hücreler hastaya verilmeden önce kanser hücrelerini yok etmek ve bağışıklık sistemini baskılamak amacıyla yüksek doz kemoterapi veya radyoterapi uygulanır. Bu tedavi, aynı zamanda hastanın kemik iliğindeki sağlıklı hücreleri de yok eder. Tüm bu işlemler izole odalarda ve enfeksiyon kontrolünde bulundurulmaktadır. Kök hücreler damar yoluyla hastaya verilir. Bu işlem, kan transfüzyonuna benzer bir şekilde gerçekleştirilir. Kök hücreler, kan dolaşımına girdikten sonra kemik iliğine yerleşir ve yeni kan hücreleri üretmeye başlar. Kök hücrelerin kemik iliğine yerleşmesi ve yeni kan hücreleri üretmeye başlaması birkaç hafta sürebilir. Bu süre zarfında hastanın bağışıklık sistemi zayıflar, bu yüzden enfeksiyon riski yüksektir ve hastanede yakın gözlem gereklidir.
Hazırlık aşamasında hasta değerlendirilmesi yapılarak genel sağlık durumunun kemik iliği nakli için uygun olup olmadığına bakılır. Kemik iliği nakli yapılacak hasta için donör bulma işlemi başlar önce yakın aile, aile üyelerinden donör bulunamazsa ulusal veya uluslararası kemik iliği bankalarından da donör bulunabilir.
Kemik İliği Nakli Çeşitleri Nelerdir?
Otolog veya allojeneik olmak üzere iki tür kemik iliği nakli (kök hücre nakli) yapılmaktadır.
Otokolog Nakil; Hastanın kendi kemik iliği hücreleri toplanır, işlenir ve yüksek doz kemoterapi veya radyoterapi aldıktan sonra hastaya geri verilir. Bu yöntem, hastanın kendi hücrelerinin kullanılmasını içerdiği için bağışıklık reddi riski düşüktür.
Allojenik Nakil: Sağlıklı bir donörden alınan kemik iliği hücreleri hastaya nakledilir. Donör genellikle hastanın aile üyelerinden biri olur, ancak uyumlu bir donör bulunamazsa ulusal veya uluslararası kemik iliği bankalarından da donör bulunabilir. Bu tür nakilde bağışıklık reddi riski vardır ve hastanın bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaçlar kullanması gerekebilir.
Kemik iliği Nakli Hangi Hastalıklarda Yapılır?
- Akut lösemi
- Aplastik anemi
- Kemik iliği yetmezliği sendromları
- Kronik lösemi
- Hemoglobinopatiler
- Hodgkin lenfoma
- Multipl myeloma
- Miyelodisplastik sendromlar
- Nöroblastom
- Non-Hodgkin lenfoma
- Plazma hücre bozuklukları
Kemik İliği Nakli Riskleri Nelerdir?
- Enfeksiyonlar
- Graft Versus Host Disease (GVHD)
- Organ Hasarı
- Kanama ve Pıhtılaşma Bozuklukları
- Mukozit
- Katarakt
- Kısırlık
- Yeni Kanserler